Merkez Bankası nedir, görevleri nelerdir? Merkez bankası ne iş yapar?

Son zamanlarda para politikası faizlerinde yaptığı değişiklikler ile sık sık gündeme gelen Merkez Bankası ile ilgili vatandaşlar araştırmalarına başladılar. Merkez Bankası nedir, görevleri nelerdir? Merkez bankası ne iş yapar? İşte Merkez Bankası ile ilgili tüm bilinmesi gerekenler…

Merkez Bankası nedir, görevleri nelerdir? Merkez bankası ne iş yapar?

Merkez Bankası’nın tam ismi Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’dır. Merkez Bankası, bir ülkenin parasını basan, parasının değeri ile alakalı politikaları sürdüren kurum işlevini üstlenmektedir. 1930 senesinde kurulan Merkez Bankası kurulumundan bu yana çeşitli politikalar takip etmiş ve görevlerini yerine getirmeye çalışmıştır. Diğer yandan diğer bankaların kontrolünü de elinde tutan Merkez Bankası’nın birincil amacı ekonomik gelişme sağlanmasıdır.

Merkez Bankası’nın Görevleri

Merkez Bankası’nın görevleri birden fazladır. Bunların en başında fiyat istikrarını sağlamak ve sürdürmek yer almaktadır. Diğer bir görevi para basmak olan Merkez Bankası siyasi müdahalelerden uzak ve yasalarla çalışan bağımsız bir yapı olarak karşımıza çıkmaktadır. Merkez Bankası para basılıp basılmayacağına karar veren kurumdur. Para politikalarının uygulanmasında karar verici olan Merkez Bankası bu şekilde faiz oranlarını belirler ve enflasyon, deflasyon ve ülke döviz kuru gibi hususların da kontrolünü gerçekleştirmektedir. Bankaların denetlenmesi ve düzenlenmesi işlemini de gerçekleştiren Merkez Bankası bankaların ve hükümet kredi kurumu olarak da görev yapmaktadır. Bunu gerçekleştirirken ülkenin altın ve döviz rezervlerinin kontrol edilmesini sağlamaktadır.

Merkez Bankası’nın görevleri toplanacak olduğunda fiyat istikrarının sağlanması, döviz ve altın piyasalarında istikrarın sağlanması, para piyasalarında etkin rol alması, büyümenin gerçekleştirilmesi ve istihdamın tam bir şekilde gerçekleştirilmesi olarak sıralayabiliriz.

Merkez Bankası Fonksiyonları

Merkez Bankası’nın amaçları ve görevlerini gerçekleştirmek için birçok fonksiyonu bulunmaktadır. Bunlara politika araçları da denmektedir. Para politikaları ve piyasa işlemleri bu fonksiyonlardan en önemlisidir.

Para politikaları Merkez Bankası’nın para arzı üstünde değişiklik yapmayı istediğinde uyguladığı kararlardır. Bu kararlar alınırken enflasyon veya deflasyonun yaşanmasının önüne geçilir ve tam istihdama ulaşmak ve bunun devam etmesi sağlanmaktadır. Para arzının değişimi pek çok ekonomik faktörü sıralı bir şekilde etkilemektedir. İlk olarak ise faiz oranları üstünde bir etki oluşturur. Para politikaları ise genişleyici ya da daraltıcı olarak uygulanmaktadır.

Genişleyici para politikaları para arzının çoğaltılması ve faiz oranlarının azaltılması hedefiyle gerçekleştirilmektedir. Bu şekilde faiz oranlarının düşmesi ve kredilere olan taleplerin artması sağlanır. Ekonomik düzenin yavaşlatılması sağlanan bu politika Merkez Bankası tarafından bankalar aracılığı ile gerçekleştirilir. Bu şekilde bankaların kayıtlı para yaratma hacimleri yükselir ya da azalır. Bu noktada ortaya piyasa işlemleri girmektedir.

Piyasa işlemleri açık piyasa işlemleri, reeskont ve rezerv oranları olarak ortaya çıkmaktadır. Açık piyasa işlemleri APİ’leri kullanırken yaptığı işlem devlete ait bono ve tahvilleri piyasaya satması ya da piyasadan almasıdır. Bu işlemlerin gerçekleştirilmesi bankaların rezerv miktarlarını direkt olarak etkisi altına alır bu yüzden Merkez Bankası devamlı bu yöntemi kullanır.

Reeskont oranının kullanımı ise bankaların Merkez Bankası’ndan kredi istemesiyle ortaya çıkmaktadır. Durumu zora giren bankalar Merkez Bankası’ndan kredi istemektedirler. Merkez Bankası reeskont oranları üstünden bir politika uygulamak istediğinde kredinin faizlerinde değişimler yapmaktadır. Burada kullanılan faiz oranına reeskont denmektedir.

Rezerv oranlarına bakıldığında politikalar uygulandığı görülebilmektedir. Her banka Merkez Bankası kapsamında belirlenmiş bir miktarda karşılık ayırmaktadır. Karşılık ayrılmasının maksadı bankaların herhangi bir durumda sorun yaşamaması ve bu bankanın müşterilerinin işlemlerinin güvence altına alınmasıdır. Diğer yandan Merkez Bankasının para miktarını kontrol alabildiği en iyi araç karşılık oranlarıdır. Merkez Bankası zorunlu karşılık oranı yükselterek ya da düşürerek politikalarını gerçekleştirmeye çalışır.

 Bu bölümde ayrılan karşılığın artması bankaların elinde tutması gereken paranın da çoğalmasına ve müşterilere ayrılacak olan kayıtlı paranın da azalması manasına gelmektedir. Aksi ise müşterilere daha çok kayıtlı para ayrılacağını göstermektedir.

Sonuçta Merkez Bankası bankaların en tepesinde yer alır ve onlarla ilgili tüm düzenlemelerden sorumludur. Diğer yandan devletin kasası olarak da işlev görmektedir. En önemli görevi ise fiyat istikrarını korumaktadır. Bunun sağlanması için pek çok farklı para politikası gerçekleştirmektedir. Bu şekilde ekonomik olarak düzeni sağlamaya çalışır. Merkez Bankası ülkelerin düzen içinde yaşayabilmesi için oldukça büyük önem arz etmektedir.

Olup bitenden asla geri kalma! Gündemdeki tüm haberler ilk önce senin telefonunda! Mobil uygulamamızı hemen yükle! >>> Android Uygulaması Linki - İOS Uygulaması LİNKİ

Sıcak haberlerin tarafsız kaynağını Instagram’da da gözünün önünde tutmak istiyorsan, bizi Instagram’da takibe başla. >>> Haberport İnstagram Hesabını Takip Et

Hiçbir haberden habersiz kalma! Merak ettiğin tüm gelişmelerin ayrıntıları artık Facebook Grubumuzda! >>> Haberport Facebook Grubuna Katıl!

Güncelleme Tarihi: 07 Nisan 2020, 01:47

YORUM EKLE

Popüler Haberler