19 Mayıs 2020 Salı 11:12
Ulusal kurtuluşa giden yol ve Milli Mücadelenin başlangıcı 101 yaşında!
Takip Et:

19 Mayıs’ta Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün Samsun’a çıkışıyla başlayan ve oradan ilk adımı atarak Amasya, Erzurum ve Sivas’tan tüm yurda yayılan Milli Mücadele ruhu bu yıl tüm heyecanı ve coşkusuyla 101. yılını kutluyor. Samsun’da yakılan meşaleyi bugün aynı kararlılık ve gururla taşıyacak olan gençlere bırakan ve bu günü Türk gençliğine armağan eden büyük Önder Atatürk, günün anlam öneminin başlığını 19 Mayıs Gençlik ve Spor Bayramı olarak ilan etmiştir. 

Peki, 'Milli Mücadele' nasıl başladı. Gazi Mustafa Kemal Atatürk Samsun'a çıktıktan sonra neler oldu?

30 Ekim 1918 akşamı Mondros Mütarekesi imzaladıktan sonra gerçekleşen süre sonunda Çanakkale'de Türk askerinin destan yazmasına rağmen, düşman gemileri Çanakkale Boğazı'ndan geçerek İstanbul'a demir atarlar ve 15 Mayıs 1919'da İzmir'i işgal edirler. Mondros Ateşkes Antlaşması'nda yazan, "İtilaf Devletleri, güvenliklerini tehdit edecek bir durumun ortaya çıkması halinde herhangi bir stratejik yeri işgal etme hakkına sahip olacaktır." maddesi Rum çetelerine güç vermesiyle Samsun ve çevresinde Rumlar 17-18 Mart 1919 tarihinde Samsun'a asker çıkaran İngilizleri yanlarına alıp, çete baskınlarıyla kargaşa çıkarmak ve bölgeyi İtilaf Devletleri'nin işgaline açmak istediler.

O sırada Mustafa Kemal 9. Ordu Müfettişi olarak görevlendirilir. İstanbul Şişli'deki evinden 16 Mayıs'ta annesi ve kardeşi ile vedalaştıktan sonra Mustafa Kemal Atatürk'e, vapura binmeden, "Bandırma Vapuru'nun Karadeniz'de batırılacağı" istihbaratı gelir. Bu istihbarata rağmen Büyük Önder, zihnindeki kurtuluş mücadelesi planlarıyla, o Bandırma Vapuruna biner ve İstanbul'dan yola çıkar. Bandırma Vapuru, Kız Kulesi önünde durdurulur. İtilaf devletleri askerleri vapurda denetim yaptıktan sonra Bandırma Vapuru yoluna devam eder. Mustafa Kemal, kaptan İsmail Hakkı Durusu'ya, sahile yakın bir rota çizmesini söyler.

Üç gün sonra Sinop'a ulaşan Bandırma Vapurundan inen Mustafa kemal, Samsun'a kara yoluyla gitmek için yolun durumunu ve araç olup olmadığını sorar. Yol ve araç olmadığını öğrenen Mustafa Kemal aldığı bu yanıtla birlikte beraberindekilerle tekrar vapura biner.

SAMSUN'A VARIŞ

19 Mayıs 1919 Pazartesi günü Bandırma Vapuru Samsun sahiline gelir. Mustafa Kemal ve arkadaşlarını, ilk olarak Havuzlu İsmail'in kullandığı sandalla Kurmay Binbaşı Mahmut Ekrem Bey karşılar.

Birinci Dünya Savaşı'nda Ruslar tarafından kentin bütün iskeleleri bombalanmış ancak bir tek kentte sigara üreten Fransızlara ait Reji İskelesi sağlam kalmıştır. Mustafa Kemal ve arkadaşları, Samsun'a ilk adımlarını, diğer adı Reji İskelesi olan Tütün İskelesi'nden atar.

Karakaş Mustafa lakaplı kayıkçının karaya çıkardığı Mustafa Kemal ve arkadaşlarını Samsun'da küçük bir grup karşılar. Karşılamada Samsun Mutasarrıfı İbrahim Ethem Bey bulunmamaktadır. Mutasarrıf rahatsız olduğunu belirterek yerine Muhasebe Müdürü Osman Bey'den heyeti karşılamasını ve ağırlama işleriyle ilgilenmesini istemiştir.


"Dokuzuncu Ordu Kıtaları Müfettişi ve Padişahın Fahri Yaveri Mirliva Mustafa Kemal Paşa" unvanı ile Mustafa Kemal, "Saat 08.00'de Samsun'a ulaşarak görevine başladığına" dair İstanbul'a telgraf gönderir.

Mustafa Kemal ve arkadaşları kalabalık oldukları için tek otele yerleştirilemezler. Atatürk ve maiyetindekilerden bir kısmı, Jean İonnis Mantika'ya ait olan ''Mantika Palas''a yerleştirilir, diğerleri ise bugünkü Samsun Ticaret ve Sanayi Odasının yerinde bulunan o zamanki Karadeniz Oteli'nde kalır.

HAVZA'YA GEÇİŞ

Mustafa kemal Atatürk Samsun'da 6 gün kalır ve 25 Mayıs tarihinde Havza'ya geçer. İngilizleri şüphelendirmemek için Atatürk, böbrek sancılarının artttığını ve Havza'nın kaplıcalarının kendisine iyi geleceğini belirterek kentten ayrılır.

Atatürk ve arkadaşları, eski bir araçla Havza'ya doğru yola çıkar. Yollar bozuktur ve araç birkaç kez arızalanır. Araçtan inen Atatürk ve arkadaşları, doğanın güzelliğine kendilerini kaptırarak bir süre "Dağ başını duman almış, gümüş dere durmaz akar, güneş ufuktan şimdi doğar, yürüyelim arkadaşlar" marşını söyleyerek yol alır.

Mustafa Kemal, Havza'da Mesudiye Oteli'nde, beraberindekiler ise Ali Osman Ağa'nın konağında ağırlanır.

Atatürk, Havza'da Milli Mücadele'yi örgütlemek için uygun ortamı bulur. İlk Müdafa-i Hukuk Cemiyeti, Havza'da kurulur. Teşkilat, ilk toplantısını "Taş Mektep" yani şimdiki Merkez İlköğretim Okulunda yapar. İlk miting Havza'da yapılır. Mustafa Kemal Paşa'nın talimatıyla gerçekleştirilen mitingde, İzmir'in işgali protesto edilir. İlk genelge yine Havza'da yayımlanır, 28 Mayıs'ta yayımlanan Havza Genelgesi, tüm valilikler, kolordu komutanlıkları ve bağımsız mutasarrıflıklara gönderilir.

Havza Genelgesi, Atatürk'ün Samsun'a çıktıktan sonra ilk resmi tepkisi olması dolayısıyla tarihte büyük öneme sahiptir. Atatürk, bu genelgeyle halkın işgallere tepki göstererek milli bilincin uyandırılmasını amaçlamıştır. Bir sonraki durağı Amasya olacak Mustafa Kemal, 18 gün boyunca Havza'da Milli Mücadele için önemli adımlar atar.

Havza'daki hareketlilikten haberdar olan İngilizlerin yaptığı baskı ile Atatürk, Dokuzuncu Ordu Müfettişliği görevinden alınır. İlk adımları teker teker atarak yoluna devam eden Atatürk, Havzalılara sivil olarak veda eder.

Mustafa Kemal Atatürk'ün Samsun'a çıkışı ve Kurtuluş Mücadelesi'ni başlatışı, Cumhuriyet'in ilanından sonra 1938 tarihine kadar ''Gazi Günü'' adıyla Samsun'da yerel olarak kutlanır.

Daha sonra ise Atatürk'ün Milli Mücadele'yi başlatmak üzere 19 Mayıs 1919'da Samsun'a ayak basması, 20 Haziran 1938'de çıkarılan bir kanunla milli bayram olarak kabul edilir.


Takip Et:
Yorumlar
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.